Z dniem 8 października 2025 r. weszła w życie ustawa nowelizująca ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawę z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1528), w zakresie terminu na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.
Na mocy przedmiotowej nowelizacji, termin na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska sprzed zawarcia małżeństwa został wydłużony z trzech miesięcy do jednego roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu. Oświadczenie to, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, należy złożyć osobiście przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego lub –
w przypadku przebywania za granicą – odpowiednio przed konsulem.
Dotychczasowy termin trzymiesięczny miał charakter terminu zawitego, co oznaczało, że jego przekroczenie skutkowało definitywną utratą możliwości skorzystania z uproszczonej procedury powrotu do nazwiska bez konieczności przeprowadzania postępowania administracyjnego w trybie ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że krótki, trzymiesięczny termin w praktyce uniemożliwiał wielu osobom rozwiedzionym skuteczne skorzystanie z przysługującego im uprawnienia. Przyczynami były m.in. brak wiedzy o terminie, stan emocjonalny związany
z zakończeniem małżeństwa, choroba, sytuacje losowe, a także opóźnienia w przekazywaniu orzeczeń rozwodowych przez sądy do USC.
Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis przejściowy przewiduje, że w przypadku osób, wobec których trzy miesięczny termin nie upłynął przed dniem wejścia w życie nowelizacji, zastosowanie znajdzie nowy, roczny termin. Oznacza to, że w sytuacji, gdy orzeczenie rozwodu uprawomocniło się po dniu 8 lipca 2025 r., osoba zainteresowana może skorzystać
z wydłużonego terminu wynoszącego 12 miesięcy.
Do złożenia oświadczenia niezbędne są: dokument tożsamości, dowód uiszczenia opłaty skarbowej, informacja o miejscu sporządzenia aktu małżeństwa oraz data uprawomocnienia się orzeczenia rozwodowego. W przypadku składania oświadczenia za granicą przed konsulem, należy dodatkowo przedłożyć odpis prawomocnego wyroku rozwodowego.
Celem nowelizacji jest zapewnienie rozwiedzionym małżonkom realnej możliwości podjęcia przemyślanej i świadomej decyzji w zakresie nazwiska, bez konieczności angażowania się
w bardziej sformalizowane postępowanie administracyjne.