Na gruncie art. 940 kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z p\u00f3\u017an. zm.) ustawodawca przewidzia\u0142 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej to za \u017cycia obojga ma\u0142\u017conk\u00f3w jedno z nich wytoczy\u0142o pow\u00f3dztwo o orzeczenie separacji z winy drugiego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka. Zanim dosz\u0142o jednak do wydania orzeczenia w sprawie, pozwany ma\u0142\u017conek zmar\u0142, a jego maj\u0105tek podlega regu\u0142om dziedziczenia ustawowego.<\/p>\n\n\n\n
Jak wiadomo, wej\u015bcie w og\u00f3\u0142 praw i obowi\u0105zk\u00f3w spadkodawcy w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b prawo polskie przewiduje na wypadek, gdy zmar\u0142y nie pozostawi\u0142 wa\u017cnego testamentu lub te\u017c gdy ustanowi\u0142 spadkodawc\u0119 tylko do cz\u0119\u015bci spadku. Dziedziczenie ustawowe ma r\u00f3wnie\u017c zastosowanie, kiedy spadkobierca w wyniku braku zdolno\u015bci do dziedziczenia nie mo\u017ce przyj\u0105\u0107 spadku b\u0105d\u017a nie chce go przyj\u0105\u0107. Oczywi\u015bcie trzeba mie\u0107 przy tym na uwadze, \u017ce pos\u0142u\u017cenie si\u0119 instytucj\u0105 podstawienia lub przyrostu wy\u0142\u0105czy drog\u0119 do dziedziczenia wed\u0142ug regu\u0142 ustawowych.<\/p>\n\n\n\n
Niemniej jednak przedmiotem niniejszego opracowania nie jest regulacja odnosz\u0105ca si\u0119 do sposob\u00f3w nabywania spadku, lecz kwestia z pogranicza prawa rodzinnego i prawa spadkowego, tj. problematyka wy\u0142\u0105czenia od dziedziczenia ma\u0142\u017conka, kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek zmar\u0142 w trakcie post\u0119powania o orzeczenie separacji z winy pozwanego. Po pierwsze nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c wskutek \u015bmierci powoda proces podlega umorzeniu, skutkiem czego s\u0105d nie orzeka wobec ma\u0142\u017conk\u00f3w separacji, gdy jedno z nich umrze przed wydaniem wyroku. Mo\u017cliwym jest jednak zastosowanie wobec pozwanego instytucji w postaci uznania za winnego, co w rezultacie doprowadza do uruchomienia swoistej sankcji, jak\u0105 jest wy\u0142\u0105czenie od dziedziczenia po zmar\u0142ym wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conku. Orzeczenie, w kt\u00f3rym s\u0105d podejmuje takow\u0105 decyzj\u0119, stanowi nast\u0119pstwo wniosku pochodz\u0105cego od spadkobiercy, kt\u00f3ry dziedziczy ustawowo w zbiegu z pozwanym ma\u0142\u017conkiem. Termin do wytoczenia pow\u00f3dztwa wynosi sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy od dnia, w kt\u00f3rym spadkobierca dowiedzia\u0142 si\u0119 o otwarciu spadku, nie wi\u0119cej jednak ni\u017c jeden rok od otwarcia spadku. Jak wskazuje SN w orzeczeniu z dnia 12.04.2002 r. (wyrok SN z 12.04.2002 r., I CKN 1345\/99, LEX nr 55556.) terminy okre\u015blone w art. 940 \u00a7 2 k.c. nale\u017c\u0105 do kategorii termin\u00f3w zawitych. Up\u0142yw takich termin\u00f3w poci\u0105ga za sob\u0105 wyga\u015bni\u0119cie uprawnienia ograniczonego terminem. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania do takich termin\u00f3w przepis\u00f3w o przedawnieniu roszcze\u0144 maj\u0105tkowych (art. 117 i n. k.c.) jest, w opinii SN, kontrowersyjna. S\u0105d nie rozstrzyga w spos\u00f3b jednoznaczny w tej kwestii, ale zaznacza, i\u017c w odniesieniu do termin\u00f3w okre\u015blonych w art. 940 \u00a7 2 k.c. brak jest argument\u00f3w przemawiaj\u0105cych za dopuszczeniem takiej mo\u017cliwo\u015bci. Przeciwko takiemu<\/p>\n\n\n\n
dzia\u0142aniu przemawia natomiast wed\u0142ug sk\u0142adu orzekaj\u0105cego okoliczno\u015b\u0107, \u017ce porz\u0105dek dziedziczenia powinien by\u0107 mo\u017cliwie szybko ustalony w spos\u00f3b definitywny.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c powy\u017csze, nale\u017cy skonkludowa\u0107 o celowo\u015bciowym dzia\u0142aniu ustawodawcy, kt\u00f3ry bierze pod uwag\u0119 faktyczne stosunki pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami. Tym samym zapobiega poniek\u0105d sytuacji, w kt\u00f3rej to maj\u0105tek po zmar\u0142ym ma\u0142\u017conku przypad\u0142by nies\u0142usznie drugiemu wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conkowi winnemu rozk\u0142adu po\u017cycia. Polskie prawo spadkowe czyni bowiem pozycj\u0119 ma\u0142\u017conka-spadkobiercy wyra\u017anie siln\u0105, uwzgl\u0119dniaj\u0105c go na trzech poziomach dziedziczenia ustawowego spo\u015br\u00f3d pi\u0119ciu wyr\u00f3\u017cnianych przez doktryn\u0119. Art. 940 KC ma niejako zniwelowa\u0107 potencjaln\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 dziedziczenia z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Pami\u0119ta\u0107 jednak nale\u017cy, i\u017c s\u0105d winien jest ka\u017cdorazowo zbada\u0107, czy \u017c\u0105danie ma\u0142\u017conka wytaczaj\u0105cego pozew o orzeczenie separacji by\u0142o uzasadnione, co wyra\u017anie podkre\u015bla ustawodawca w \u00a7 1 ww. art.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na gruncie art. 940 kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z p\u00f3\u017an. zm.) ustawodawca przewidzia\u0142 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej to za \u017cycia obojga ma\u0142\u017conk\u00f3w jedno z nich wytoczy\u0142o pow\u00f3dztwo o orzeczenie separacji z winy drugiego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka. Zanim dosz\u0142o jednak do wydania orzeczenia w sprawie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[77,60,27,78,39],"class_list":["post-222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-dziedziczenie","tag-malzonek","tag-separacja","tag-ustawowe","tag-wina"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":223,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions\/223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/separacja.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}